11 Eylül 2017 Pazartesi

Sürdürülebilir Kalkınmada İstek Birlikteliği - 2

Toplumumuzda farklı alanlarda çalışan bireyler bulunmaktadır. Zeytincilik, montaj hattında işçilik, mühendislik, veterinerlik ve benzeri görevler. İhtiyaçlarımızı karşılamak için kurduğumuz karmaşık ve karşılıklı faydaya dayalı düzeni uzun yıllardır sürdürmekteyiz. Tesis edilen yapı, bireylerin katkıları neticesinde diğer bireylerden hizmet ve ürün alabilmesini sağlamaktadır. Bu yazıda, kurulu yapıda yer alan, topluma katkı sağlayan ve bununla birlikte asgari ücret alan bireylerin, sağladıkları katkıya göre elde ettikleri faydayı tartışacağız.

Asgari Ücret Nedir?
Asgari Ücret Yönetmeliği’nin 4. Maddesinin (d) bendi; “İşçilere normal bir çalışma günü karşılığı ödenen ve işçinin gıda, konut, giyim, sağlık, ulaşım ve kültür gibi zorunlu ihtiyaçlarını günün fiyatları üzerinden asgari düzeyde karşılamaya yetecek ücreti” 
Asgari ücret, Asgari Ücret Tespit Komisyon'unca belirlenen, işçilerin zorunlu ihtiyaçlarını karşılayacak ve Komisyonca belirtilen rakamdan düşük olamayacak ücrettir.
Madde 12 — İşçilere, Komisyonca belirlenen ücretlerden düşük ücret ödenemez.
Yurdumuzda yaklaşık 6,5 milyon asgari ücretli çalışan bulunmaktadır [1].  İşgücü Araştırması 2015 yılı sonuçlarına göre Türkiye’de toplam çalışan sayısı 26 milyon 621 bin kişi olarak tahmin edildiği düşünüldüğünde, 6,5 milyon rakamının sahip olduğu yüzdesel oran göze çarpmaktadır. Asgari ücretin miktarı iş yerlerine asılan Asgari Ücret Yazısı okunarak takip edilebilir. 

OECD verilerine göre Türkiye'de çalışanların yüzde 43,3'ü haftada 50 saatten fazla çalışmaktadır [2].
4857 sayılı İş Kanunu’nun 63. maddesi, haftalık çalışma süresinin 45 saat olduğunu, aksi kararlaştırılmadıkça bu sürenin çalışma günlerine eşit olarak dağıtılacağını hükme bağlamaktadır.
Güncel net asgari ücretin 1404,6 TL olduğu [3] bilgisi ile, asgari ücret alan bir vatandaşın alım gücünü inceleyelim. 1 aylık asgari ücretin tamamı karşılığında alınabilecek ürünlerin bazıları:

  • 48,83 kg Dana Kıyma VEYA
  • 28,08 kg Dana Pirzola VEYA
  • 117 kg Tavuk But Izgara VEYA
  • 236 kg Baldo Pirinç VEYA
  • 653 l Uzun Ömürlü Süt VEYA
  • 117,5 kg Beyaz Peynir VEYA
  • 78 kg Siyah Zeytin
Yukarıdaki maddelerin her biri 1404,6 TL'ye karşılık gelmektedir, bu miktardan sadece 682 TL kira ve 205 TL (aylık akbil) ulaşım giderini çıkaralım:

  • 11,72 kg Dana Kıyma VEYA
  • 6,7 kg Dana Pirzola  VEYA
  • 28,1 kg Tavuk But Izgara VEYA 
  • 56,6 kg Baldo Pirinç VEYA
  • 156 l Uzun Ömürlü Süt VEYA
  • 28,2 kg Beyaz Peynir VEYA
  • 18,7 kg Siyah Zeytin
Elektrik, doğalgaz ve su giderlerini aylık 250 TL olarak hesaplar, giyim, kültürel ve sağlık masraflarını ihmal ederek yalnız 250 TL'yi çıkarırsak geriye 87,06 TL kalmakta. 87 TL ile alınabilecekler (her bir madde 87 TL etmektedir):
  • 3 kg Dana Kıyma VEYA
  • 1,7 kg Dana Pirzola VEYA
  • 7,2 kg Tavuk But Izgara VEYA
  • 14,6 kg Baldo Pirinç VEYA
  • 40,5 l Uzun Ömürlü Süt VEYA
  • 7,3 kg Beyaz Peynir VEYA
  • 4,83 kg Siyah Zeytin 
Asgari ücret ile asgari yaşam karşılanabilir mi? Haftada 45 saat sürekli çalışan bireyin zor şartlar altında geçimini sağlaması, bunun yanı sıra Türkiye'deki milyoner sayısının 16 bin kişi daha artması düşündürücü bir gelişme. Toplumun azınlığının artan gönenci kimlerden eksiliyor? 


Görsel 1. Türkiye'de Milyoner Sayısı [4]


  1. http://www.gazetevatan.com/2017-yilinda-asgari-ucret-ne-kadar-olacak--1018896-gundem/
  2. http://www.businessht.com.tr/ekonomi/haber/1347201-turkiyenin-mesaisi-bitmiyor
  3. https://www.csgb.gov.tr/home/Contents/Istatistikler/AsgariUcret 
  4. http://www.hurriyet.com.tr/milyoner-sayisi-16-bin-kisi-artti-40357105

10 Eylül 2017 Pazar

Sürdürülebilir Kalkınmada İstek Birlikteliği

Kişi, çalışarak topluma kattığı fayda, kalkınmaya verdiği destek karşılığında gönenç ve erinç içinde bir yaşam elde edebilmelidir. TÜİK’in araştırmasına göre 2015 yılında Türkiye’de en yüksek gelire sahip yüzde 20’lik kümenin toplam gelirden aldığı pay yüzde 46,5. En düşük gelire sahip yüzde 20’lik küme ise sadece yüzde 6,1 pay alabilmiş durumda. Katkı sağlayabileceği bir işte çalışabilme, yiyecek, giyecek, eğlence, kaliteli bir yaşam sağlayacak kadar gelir elde etme, barınma, sağlık, sosyal güvenlik, eğitim ve tekellerin veya aracıların oluşturabileceği haksız rekabetten uzak bir yaşam, topluma katkı sağlayan her bireye sağlanması gereken en düşük faydalardır. Kişiye sağlanması gereken bu hakların toplum genelindeki etkisi sürdürülebilir bir kalkınma olacaktır.

Görsel 1. Gelir ve Yaşam Koşulları Araştırması, TÜİK, 2015
[Kaynak: http://www.tuik.gov.tr/PreHaberBultenleri.do?id=21584]

Sürdürülebilir kalkınma, ulaşılmasının önemli ve gerekli olduğuna inanılan büyük bir amaç için bir araya gelen, öğrenmeye istekli ve yaşam dolu topluluklar (manevi güç) ile hayatın doğal akışına uygun bir şekilde gerçekleştirilebilir. Tam tersi durumu düşünürsek, sadece hayatını devam ettirmek için yaşayan, öğrenmeye isteği olmayan ve manevi çöküntü içerisindeki topluluklardan yaratılışlarına uygun olmayan bir düzen içerisinde kalkınmayı desteklemelerini istediğimiz sonucuna varırız. Amaç, istek ve manevi gücün bir araya getirilmesi, toplumumuzun arzu ettiği gönenci elde etmesi için gerek şartlardır. Toplumumuzdaki bireylerin yaşamlarından ne kadar memnun olduğunu araştıran TÜİK, 2016 yılında bireylerin sadece yüzde 61’inin memnun olduğu sonucuna vardı. Öğrenme isteğini kitap okuma alışkanlığı göstergeleri ile ölçer isek, TÜİK verilerine göre, kitap okumak Türk insanının ihtiyaç listesinde 235. sırada. Kitap okumaya ayırdığımız süre günde ortalama sadece 1 dakika.


Görsel 2. Yaşam Memnuniyeti Araştırması, TÜİK, 2016
[Kaynak: http://www.tuik.gov.tr/PreHaberBultenleri.do?id=24641]


Toplumumuzun temelinde amaç, istek ve manevi güç maddelerinde sorunlar olduğunu gözlemlemekteyiz. Sonraki yazılarda bu konudaki mevcut durumu daha yakından inceleyerek çözümü için birey olarak hangi adımları atabileceğimizi tartışacağız.

16 Nisan 2017 Pazar

Genç Nüfusun Toplam Nüfusa Oranı (%)


1971-2012 yılları arasında Türkiye, OECD ülkeleri ve G-7 ülkelerinde 15 yaş altındaki genç nüfusun toplam nüfusa oranını incelediğimizde, Türkiye'de 1971 yılında 41,7% olan genç nüfusun 2012'de 25,1%'ye düştüğünü görmekteyiz. 1971-2012 yılında 16,3% düşüşle Türkiye'nin, 9,95% OECD ve 8,81% ile G-7 ülkelerine kıyasla genç nüfusunu daha yüksek oranda kaybettiği görülmektedir.



1971 yılında Türkiye ve G-7 ülkeleri genç nüfus yüzdesindeki fark 15% iken, bu fark 2012 yılında 8% mertebelerinde düşmüştür. 1971 yılında Türkiye ve OECD ülkeleri genç nüfus yüzdesindeki fark 13% iken, bu fark 2012 yılında 7% mertebelerinde düşmüştür.

Kaynak: OECD 2017, Young population (indicator). doi: 10.1787/3d774f19-en

8 Nisan 2017 Cumartesi

Türkiye 2014-2017 Caffe Latte Fiyatları


2014-2017 yılları arasında Türkiye'de yaygın olan küresel kahve mağaza zincirinde satılan kahve fiyatlarını inceledik. Karşılaştırma yapabilmek için baz ürün olarak küçük (Tall) Caffe Latte ürününü tercih ettik. Kahve fiyatlarını TL bazında incelediğimizde 2014 yılında 5,5 TL olan Caffe Latte'nin 2017 yılında 7,75 TL'ye çıktığı ve her sene fiyatında artış gerçekleştiğini görmekteyiz.



Kahve fiyatlarındaki artışında önemli olabilecek 2 değişkeni inceledik. Amerikan Dolar'ının 2014 yılında 2,179 TL olduğunu ve 2017 yılında 3,5455 TL olduğunu görüyoruz (Ocak). Türkiye'de araştırma yaptığımız küresel kahve zincirinde kahve fiyatının USD bazında 2014 yılından beri düştüğü gözlemlenmiştir. 2014 yılında 2,52 USD olan Caffe Latte'nin 2017 yılında 2,18 USD'ye gerilediğini görüyoruz.

Diğer bir parametre ise dünyadaki Coffee Arabica fiyatıdır (USD/kg). Kahvenin dünya piyasasında 2014 yılından beri USD bazında 24,4 % arttığı görülmektedir. Türkiye'de USD'nin artışı ise 2014 yılında 38,5 % olmakla birlikte küçük Caffe Latte fiyatındaki artışın TL bazında 29% olduğu görülmektedir.

2 Nisan 2017 Pazar

Türkiye 2013-2016 Konut Satış Sayıları (İlk Satış)

Türkiye 2013-2016 konut ilk satış sayıları incelendiğinde, 2013 yılında 529 bin adet olan ilk konut satışının 2016 yılında 19.28%'lik artışla 631 bin adede çıktığı görülmektedir.


Konut ilk satışlarında 2014 yılında 2,27%, 2015 yılında 10,54% ve 2016 yılında bir önceki seneye göre 5,52% artış olduğu gözlemlenmiştir. Türkiye konut satışları sürekli artan bir eğilim içerisinde olmakla beraber emlak piyasasının genişlediği görülmektedir.

Kaynak: TÜİK

28 Mart 2017 Salı

Bireylerin Tütün Mamulü Kullanmaya Başlama Nedenlerinin Dağılımı, 2014

Türkiye'de 2014 yılında bireylerin tütün mamulü kullanmaya başlama nedenlerini incelediğimizde 36,2% ile merak etmenin en yüksek etken olduğunu görüyoruz. İkinci önemli nedenin de 29,4% ile bireylerin arkadaşlarının etkisi altında kalması kaynaklı olduğu gözlemlenmiştir. Arkadaş etkisini 16,8% ile özenti takip etmektedir.



Sigarayı bırakmanın zorlukları ve zararları göz önüne alındığında bireylerin sigaraya başlamasının başlıca nedenlerinin merak, çevre etkisi ve özenti olması dikkat çekmektedir. Bireylerden hiçbir neden olmadan tütün mamullerine başlayanların oranı ise 1,9%'dur.

Kaynak: TUİK

25 Mart 2017 Cumartesi

Türkiye 2009-2015 Doktora Eğitim Düzeyine Sahip Kişi Sayısı


Türkiye'de 2009-2015 arasında doktora eğitim düzeyine sahip kişi sayısını incelediğimizde 2009-2015 yılları arasında toplam 72711 kişi artışı olduğunu ve yıllık ortalama 10387 adede eşit olduğunu görmekteyiz.


Doktoralı kişi sayısındaki en düşük artış 2011-2012 yılında 696 kişi ile gerçekleşmiş olup, en yüksek artış ise 31561 kişi ile 2011-2012 yılları arasında gerçekleşmiştir. 2010-2015 arasındaki artış ise 2010-2011 arasındaki ile benzer olup 6000-8000 kişi/yıl bandında yer almaktadır.

Veriler TÜİK veritabanından derlenmiştir.

23 Mart 2017 Perşembe

Türkiye 2000-2016 Erkek ve Kadınların Ortalama İlk Evlenme Yaşı

Türkiye'de 2000-2016 yılları arasında ilk defa evlenenleri incelediğimizde, erkeklerde evlenme yaşının 2010'dan 2016 yılına kadar 26,5'dan 27,1'e arttığı gözlemlenmektedir. Artış lineer bir davranış göstermek ile birlikte 2020 yılında erkek ilk evlenme yaş ortalamasının 27,5 olacağı tahmin edilmektedir.



Türkiye'de 2000-2016 yılları arasında ilk defa evlenenleri incelediğimizde, kadınlarda evlenme yaşının 2010'dan 2016 yılına kadar 23,2'den 24,0'a arttığı gözlemlenmektedir. Artışın lineer bir davranış gösterdiği kabul edilirse 2020 yılında erkek ilk evlenme yaş ortalamasının 24,5 olacağı tahmin edilmektedir.

Türkiye'de kadınların ilk evlilik yaşının 2010-2015 yılları arasında erkeklerden ortalama 3,2 yaş daha az olduğu gözlemlenmiştir.

Kaynak: Türkiye İstatistik Kurumu

19 Mart 2017 Pazar

Türkiye 2000-2015 Tiyatro Gösteri ve Salon Sayısı


Türkiye'de 2000-2015 yılları arasında gerçekleşmiş yerli&yabancı tiyatro gösteri sayısı ve tiyatro sayısını incelediğimizde gösteri sayısında 2008 yılında kayda değer bir artış görüldüğü ve 17410 adet gösterinin gerçekleştiğini görmekteyiz. 2013 yılına kadar tiyatro gösteri sayısında artış devam etmiş fakat 2013-2015 yılları arasında sabit bir ilerleyiş olduğu gözlemlenmiştir.

Tiyatro salonlarının sayısındaki en büyük artış 2010 yılında gerçekleşmiştir. 2009 yılında 201 adet olan salon sayısı 229 adet artarak 2010 yılında toplam 430 adede yükselmiştir. Salon sayısındaki dramatik artış ile gösteri sayısı arasında güçlü bir korelasyon olmaması dikkat çekmiştir. 2014 yılında 611 adet olan salon sayısı 2015 yılında 719 adede çıkmasına rağmen gösteri sayısının azaldığı görülmektedir.

Bu analizde kullanılan veriler TÜİK veritabanından alınmıştır.

10 Mart 2017 Cuma

Türkiye Yaş Gruplarına Göre Günlük TV Seyretme Süresi (%)

Türkiye İstatistik Kurumu'nun Aile Yapısı Araştırması Veri Tabanı 2006 verilerine göre, Türkiye'de tüm yaş gruplarında günde en çok 1-3 saat aralığında TV seyredildiği görülmüştür. Günde 1-3 saat TV izleyenlerin oranı tüm yaş grupları baz alındığında minimum 58,6% ve maksimum 61,3% değerlerini almaktadır. Günlük 1-3 saat TV seyredenleri, tüm yaş gruplarında geçerli olmak üzere günde 4-6 saat TV izleyenler takip etmektedir.


Yaş gruplarına bağlı olarak TV izleme sürelerinde dramatik bir değişiklik olmamakla birlikte, 65 yaş üstü grubunda günlük 4-6 saat arası TV izleyenlerin yüzdesi diğer yaş gruplarından ortalama 5% az olmakla beraber, 65 yaş üstünde 0-1 saat TV izleyenlerin oranının diğer yaşlara göre daha yüksek olduğu görülmektedir.

7 Mart 2017 Salı

Türkiye 2010-2016 Tavuk Yumurtası Üretimi (Milyar)

Türkiye'de 2010 - 2016 yılları arasında tavuk yumurtası üretimi kayda değer bir artış göstermiştir. 2010 yılında 11,84 milyar adet ile başlayan üretim 2016 yılında 18,09 milyar adede ulaşmış son 6 senenin en yüksek değerine erişmiştir. Tavuk yumurtalarının ortalama hacminin 40 cm3 olduğu varsayıldığında 2016 yılı üretilen toplam yumurta hacminin 723904 cm3 olduğu görülmektedir. Bu değer 300 adet olimpik yüzme havuzunun hacmi ile eşittir.



Yumurta üretimindeki sürekli artışın son 6 senede bozulduğu tek dönem 2015 yılıdır. İlgili dönemde ihracatta yaşanan gerilemenin yumurta üretimindeki artışı olumsuz yönde etkilediği değerlendirilmiştir.

1 Mart 2017 Çarşamba

Türkiye’nin En Çok Petrol İthal Ettiği 10 Ülke(Ton) - 2015

Enerji Piyasası Denetleme Kurumu'nun 'Petrol Piyasası 2015 Yılı Sektör Raporu' Tablo 2.1.1 Türkiye'nin ülkelere göre petrol ithalat miktarlarını ton cinsinden göstermektedir. Petrol ithal edilen ilk 10 ülke incelendiğinde 1. sırada Irak ve 10. sırada Kazakistan olduğu görülmektedir.



İthal edilen petrol miktarları verilerine ham petrol, motorin türleri, fuel oil türleri, havacılık yakıtları, denizcilik yakıtları ve diğerleri dahil edilmiştir. Lisans türlerine göre incelendiğinde ithalatın 70,85%'sinin Rafinerici Lisansı ile, 29,10%'sinin Dağıtıcı Lisansı ile ve kalan 0,05% ithalatın ise İhrakiye Teslim Lisansı ile gerçekleştiği gözlemlenmiştir.

Lisans sahiplerine göre ithalat miktarlarında ise 70,85% pay ile Türkiye Petrol Rafinerileri Anonim Şirketi'nin lider olmakla birlikte, şirketin ithalatının çok büyük kısmının ise ham petrol oluşturmaktadır.

27 Şubat 2017 Pazartesi

Ocak 2017 İstanbul İlçelerinde Solunan Toplam PM10 Partikül Miktarı (µg)

ABD Çevre Koruma Ajansı (EPA)'ya göre Partikül Madde (PM) oldukça küçük boyuttaki parçacıkların ve sıvı damlacıklarının karışımıdır.

Dünya üzerinde birçok uzman PM değerlerine dikkat etmektedir çünkü bu küçük parçacıklar sağlık üzerinde ciddi etkilere yol açabilir. Özellikle 10 mikrometre çapından küçük olan parçacıklar burnumuzdan ve boğazımızdan geçerek akciğerlerimize ulaşabilir. PM10, çapı 10 mikrometre'den küçük sağlığa zararlı partikül maddelerdir. İnsan saçı kalınlığı yaklaşık 70 mikrometre olmakla beraber en büyük PM10 parçacığının çapından 7 kat büyüktür.



IARC ve Dünya Sağlık Örgütü havayolu parçacıklarını Grup 1 kanserojen olarak tanımlamıştır. 2013 yılında 312,944 kişi üzerinde yapılan bir çalışmada 10 μg/m3 artışın akciğer kanser oranını 22 % arttırdığı tespit edilmiştir.

İstanbul ilçelerinden 6 adedi bu çalışmada incelenmiş olmakla beraber, veriler T.C. Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Ulusal Hava Kalite İzleme İstasyonu'ndan alınmıştır. Ocak 2017 verileri için ayın ilk 15 günü alınmış ve bir insanın saatte 0,9 m3 hava soluyacağı kabul edilerek ilgili ay içerisinde solunacak toplam PM10 kütlesi mikrogram cinsinden hesaplanmıştır. Beşiktaş'ın seçilen ilçeler arasında en çok PM10 solunan, Ümraniye'nin ise en az PM10 solunan ilçeler olduğu gözlemlenmiştir.

22 Şubat 2017 Çarşamba

2016 Yılı İllere Göre Trafiğe En Çok Kaydı Yapılan Otomobil Markaları

2016 yılında il bazında trafiğe en çok kayıt yapan otomobil markalarını incelediğimizde Türkiye'deki 81 ilin 49'unda Volkswagen'in lider olduğunu, 13 ilde en yüksek otomobil kaydına ulaşan Dacia'nın ise Volkswagen'i takip ettiğini görmekteyiz. Başkent'te Volkswagen en çok otomobil kaydına ulaşmış iken, İzmir ve İstanbul'da Renault markasının birinciliği elde ettiği verilerden görülmektedir.

İl bazında en çok satan araçlar göz önüne alındığında en çok ilde bu ünvanı taşıyan Volkswagen'in toplam kayıt adetlerinde Renault'un gerisinde kaldığını görmekteyiz. İlgili markalardan toplam kayıt adedi en düşük olanın ise Skoda olduğu gözlemlenmiştir.



Sadece bir ilde en yüksek rakama ulaşmış markalar  Gümüşhane'de Skoda ve Batman'da Ford olarak gözlemlenmiştir. Veriler TÜİK veritabanından alınmış olup 2016 yılına aittir, verilere ulaşmak için www.tuik.gov.tr adresini ziyaret edebilirsiniz.